Welke kleding draag ik bij Arctische omstandigheden?

Omdat het weer en de lichamelijke inspanningen voortdurend veranderen tijdens een wintersportvakantie is het niet altijd even gemakkelijk te bepalen wat er nu het beste aangetrokken kan worden. Ook is er veel onduidelijkheid over de kwaliteit en functie van kledinglagen en de gebruikte materialen in winterkleding. 

Het klimaat in de Scandinavische sneeuwgebieden is over het algemeen koud, met wisselende temperaturen tussen -20 C en -2 C. Daarentegen is de droge koude heel anders dan in de Alpen vanwege een warme golfstroming, waardoor de gevoelstemperatuur vaak aangenamer is. Desalniettemin is het raadzaam om goed voorbereid op reis te gaan. Goede warme en functionele kleding is dus heel belangrijk. Een vaak voorkomende uitspraak: slecht weer bestaat niet, wel een slechte voorbereiding of slechte kleding. In samenwerking met onze kledingleverancier, Fjällräven, proberen we zo kort en duidelijk mogelijk enig inzicht te creëren in de werking van kledinglagen en materialen.

De theorie
Het menselijk lichaam is in staat om, samen met verschillende kledinglagen, de temperatuur van het lichaam te regelen. Overtollige warmte en transpiratievocht dienen te worden afgevoerd, terwijl ijzige kou en neerslag niet de kans mogen krijgen om het lichaam nat en koud te maken. Op het moment dat je stopt met een inspanning of vanuit een warmere ruimte komt, moet het lichaam acclimatiseren. Het is hierbij belangrijk dat transpiratievocht snel verdampt en daarbij niet teveel warmte onttrekt aan het lichaam, dit vanwege de kans op spierpijn en bevriezing. Onder de meest extreme omstandigheden zal een combinatie van 3 kledinglagen over het algemeen voldoende bescherming bieden. Dit noemen we het "drie-lagen systeem".

In beeld:


De praktijk

1e laag: Functionele onderkleding
Transpiratievocht moet van de huid worden opgenomen en worden doorgegeven aan de 2e kledinglaag. Op deze manier blijft het lichaam droog en kan hierdoor beter anticiperen op wisselende temperaturen. Zowel een shirt als een lange onderbroek vervullen die functie, mits de gebruikte materialen het lichaam daadwerkelijk droog houden. Katoen heeft deze functie niet en moet absoluut worden vermeden. Wol heeft deze functie wel, en wordt tegenwoordig veel gebruikt in functionele onderkleding, maar er zijn ook synthetische stoffen met deze functie. Let er wel ook op dat de kleding strak op het lijf wordt gedragen. Bijkomend voordeel doordat het lichaam lekker warm blijft is dat de kans op blessures kleiner wordt.

2e laag: Isolerende tussenlaag of softshell
De belangrijkste taak van de 2e laag is de warmte regulering. De dunne 1e laag heeft het transpiratievocht aan de 2e laag overgedragen. De warme lucht tussen de 1e en 2e laag isoleert het lichaam, samen met de warme lucht van de 2e laag. Bij koude mag het transpiratievocht niet de kans krijgen om te bevriezen in de kleding. Hierdoor is er ook een ruim aanbod van verschillende kledingstukken van fleece, dons- of synthetische lagen. Het is belangrijk om bij deze keuze naar je persoonlijke voorkeuren te kijken. Waar ga je naar toe en wat ga je doen? Hoe vaak gebruik je de kleding? Heb je het snel koud? Transpireer je veel of juist weinig? Eventueel is het mogelijk om hier te kiezen voor een extra 4e laagje, b.v. een bodywarmer. 



3e laag: Functionele buitenste kledinglaag
De 3e laag is er voor die momenten dat je echt beschermt dient te zijn tegen de elementen. Wind en neerslag moeten geweerd worden. Er zijn gevoerde en ongevoerde jacks. De laatste worden ook wel hardshell genoemd. Omdat de 3e laag ook meteen de buitenste laag is, vormt het de laatste barrière voor het transpiratievocht. Naast wind- en waterdichtheid moet een jack dus ook goed kunnen 'ademen'. De coating of het membraam verzorgt de verdere afvoer van de 2e laag naar de buitenstof. Het vocht wordt verdeeld over een groter oppervlak, waardoor het beter verdampt. Een gevoerd jack geeft extra warmte-isolatie, maar zal transpiratievocht minder snel afvoeren.

Meer info; www.fjallraven.nl

Handen, voeten en hoofd
Ook voor de bescherming van handen en voeten geldt hetzelfde principe. Het is dus belangrijk dat deze droog blijven, transpiratievocht kwijt kunnen en beschermd worden tegen wind en neerslag. Let er wel op dat zowel de schoenen als handschoenen niet te strak komen te zitten. Door een beperkte doorbloeding kunnen handen en voeten alsnog afkoelen.

Bij koude verlies je 50% van je lichaamswarmte via je hoofd, dus een muts is absoluut noodzakelijk!

Winterschoenen/Snowboots
In een winterse bestemming is het belangrijk dat je over goed schoeisel beschikt dat alle comfortabele als functionele eigenschappen heeft om warme voeten te houden. De schoenen dienen stevig, isolerend, waterdicht/waterafstotend en hoog gesloten te zijn. Daarnaast is het belangrijk dat de zool een goede grip heeft, waardoor uitglijden wordt voorkomen.

Gebruik van Moonboots of Uggs zijn niet geschikt! Stevige wandelschoenen zijn over het algemeen ook prima te gebruiken. Enkel bij extreme kou zal hierbij de isolerende functie een gemis zijn. Ook zijn ze vaak wat laag gesloten, maar dit is eenvoudig op te lossen door het gebruik van gamaschen.

De reisbegeleiders van Scandinavian Wintersports gebruiken allemaal de winterschoenen van Hanwag (Fjäll Extreme GTX en Fjäll Expedition). Deze schoenen voldoen aan alle eisen die worden gesteld aan schoeisel in de Arctische regio's. Daarnaast zijn de schoenen uitgerust met een hele bijzondere zool, waardoor de kans op uitglijden wordt gereduceerd. In deze IceGrip zool wordt het rubber vermengd met microscopisch kleine glasdeeltjes. Deze deeltjes schuren zich in het ijsoppervlak. Een frictie effect dat te vergelijken is met dat van schuurpapier.

Meer info: www.hanwag.nl

Bescherming van de ogen
Net zoals het dragen van geschikte kleding voor de koude is het belangrijk aandacht te besteden aan goede bescherming van de ogen als je van plan bent een reis naar Lapland in de winter te ondernemen. De eerste vorm van zonbescherming komt immers niet voor niets uit de Arctische regionen, waar de oorspronkelijke bevolking al duizenden jaren de ogen beschermen tegen sneeuwblindheid!

Eén van de meest gehoorde vooroordelen van een wintersportvakantie in Lapland is dat het grootste gedeelte van de dag donker is. Dit is slechts gedeeltelijk waar... In de maanden November, December en een gedeelte van Januari komt inderdaad de zon niet boven de horizon, maar dit betekent niet dat het donker blijft! Sterker; Dit is juist de periode van de bijzondere lichtverschijnselen zoals het Noorderlicht en Poollicht, maar ook van de, met kunstlicht verlichte, ski pistes. Vanaf februari schijnt de zon alweer net zo lang als in Nederland en lengen de dagen met zo'n 10 minuten per dag!

Het dragen van een goede sportbril tijdens het sporten is zeer belangrijk. De belangrijkste taak van een sportbril is uiteraard de bescherming van de ogen tegen ongewenste straling zoals het UV licht. Sneeuwvlakten weerkaatsen de straling extra waardoor de kans op oogletsel aanzienlijk toeneemt. Het gebruik van een goede aansluitende sportbril tijdens de wintersport is dan ook noodzakelijk.

Naast de comfortabele sportbril gebruiken wij natuurlijk ook de skibril (sneeuwbril), welke naast de bescherming van de ogen tegen UV licht ook zorgt voor een goed zicht tijdens sneeuwval, mist of schemerlicht. Daarnaast biedt het tevens een goede bescherming tegen koude. Hierdoor is een sneeuwbril dus niet alleen noodzakelijk bij het skien of snowboarden, maar ook erg handig bij het maken van een hondensledetocht of sneeuwschoenwandeling. Belangrijk hierbij is dat de bril goed ventileert en comfortabel aansluit op het gezicht, ook bij gebruik van een helm.

Meer info: www.adidas.com/eywear